Just Wait...
×

Warning

JUser: :_load: Unable to load user with ID: 131
Σαν σήμερα έφυγε από την ζωή ο μεγάλος μας  ποιητής Οδυσσέας Ελύτης

Σαν σήμερα έφυγε από την ζωή ο μεγάλος μας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης

Ο Οδυσσέας Ελύτης ήταν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές, μέλος της λογοτεχνικής γενιάς του '30.


Γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης στις 2 Νοεμβρίου του 1911 .Το πραγματικό ονοματεπώνυμό του ήταν Οδυσσέας Αλεπουδέλλης
Διακρίθηκε το 1960 με το Κρατικό Βραβείο Ποίησης και το 1979 με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, ο δεύτερος και τελευταίος μέχρι σήμερα Έλληνας που τιμήθηκε με βραβείο Νόμπελ. Γνωστότερα ποιητικά του έργα είναι τα Άξιον Εστί, Ήλιος ο πρώτος, Προσανατολισμοί κ.α. Διαμόρφωσε ένα προσωπικό ποιητικό ιδίωμα και θεωρείται ένας από τους ανανεωτές της ελληνικής ποίησης. Πολλά ποιήματά του μελοποιήθηκαν, ενώ συλλογές του έχουν μεταφραστεί μέχρι σήμερα σε πολλές ξένες γλώσσες. Το έργο του περιλάμβανε ακόμα μεταφράσεις ποιητικών και θεατρικών έργων. Υπήρξε μέλος της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Έργων Τέχνης και της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κριτικής, Αντιπρόσωπος στις Rencontres Internationales της Γενεύης και Incontro Romano della Cultura της Ρώμης.

Σημαντικός αριθμός ποιημάτων του Οδυσσέα Ελύτη έχει μελοποιηθεί και τραγουδηθεί από πολλούς καλλιτέχνες.Την ποίησή του την μελοποίησαν μεγάλοι συνθέτες όπως Μίκης Θεοδωράκης,Ηλίας Ανδριόπουλος,Γιάννης Μαρκόπουλος,Μάνος Χατζιδάκις,Λίνος Κόκοτος,Δημήτρης Παπαδημητρίου κ.α.

To Άξιον Εστί


Το ποιητικό έργο του Ελύτη περιλαμβάνει πολλές μεγάλες στιγμές. Εντούτοις, το “Άξιον Έστί” αποτελεί την κορωνίδα του. Την κορυφαία στιγμή της δημιουργίας του και ίσως αυτή που τον οδήγησε στο Νόμπελ. Η σύλληψη και η εκτέλεση είναι κομμάτια μιας τέλειας ποιητικής σύνθεσης. Η αρχιτεκτονική του ποιητικού λόγου είναι μελετημένη μέχρι την τελευταία λέξη. Η ποιητική αφήγηση καθηλωτική, ιερή και με στόχευση υψηλή: την ποιητική ανασύνθεση του κόσμου. “Η ΓΕΝΕΣΙΣ”, “ΤΑ ΠΑΘΗ”, “ΤΟ ΔΟΞΑΣΤΙΚΟΝ”, τα τρία στάδια όπου ο Ελύτης μας εξομολογεί, βαπτίζει, λυτρώνει και μας παραδίδει καθαρούς και ελεύθερους στον κόσμο.
Ο Οδυσσέας Ελύτης άρχισε να γράφει το “Άξιον Εστί” τον Νοέμβριο του 1950 στο Παρίσι και το ολοκλήρωσε το 1959. Να πώς περιγράφει ο ίδιος τη γέννησης του αριστουργήματος:


«Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, η παραμονή μου στην Ευρώπη μ' έκανε να βλέπω πιο καθαρά το δράμα του τόπου μας. Εκεί αναπηδούσε πιο ανάγλυφα το άδικο που κατάτρεχε τον ποιητή. Σιγά σιγά αυτά τα δύο ταυτίστηκαν μέσα μου. Το επαναλαμβάνω, μπορεί να φαίνεται να παράξενο, αλλά έβλεπα καθαρά ότι η μοίρα της Ελλάδας ανάμεσα στα έθνη ήταν ό,τι η μοίρα του ποιητή ανάμεσα στους άλλους ανθρώπους και βέβαια εννοώ τους ανθρώπους τους χρήματος και της εξουσίας. Αυτό ήταν ο πρώτος σπινθήρας. Ήταν το πρώτο εύρημα, και η ανάγκη που ένιωθα για μια δέηση μου έδωσε το δεύτερο. Να δώσω δηλαδή σ' αυτή τη διαμαρτυρία μου για το άδικο τη μορφή μιας εκκλησιαστικής λειτουργίας. Έτσι γεννήθηκε το Άξιον Εστί».


Το έργο εκδόθηκε τον Μάρτιο του 1960 από τις εκδόσεις “Ίκαρος”, αν και φέρεται τυπωμένο τον Δεκέμβριο του 1959. Λίγους μήνες αργότερα απέσπασε το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης. Η λογοτεχνική κριτική αρχικά αδιαφόρησε, αλλά στη συνέχεια υπογράμμισε την αισθητική του αξία, καθώς και την τεχνική του αρτιότητα. Η γλώσσα του επαινέθηκε για την κλασική ακρίβεια της φράσης, ενώ η αυστηρή δόμηση του χαρακτηρίστηκε ως άθλος που “δεν αφήνει να διαφανεί πουθενά ο παραμικρός βιασμός της έκφρασης”.

Το 1964 ξεκίνησε η ηχογράφηση του μελοποιημένου Άξιον Εστί από τον Μίκη Θεοδωράκη, ενώ η συνεργασία του Ελύτη με τον συνθέτη είχε ξεκινήσει ήδη από το 1961. Το ορατόριο του Θεοδωράκη εντάχθηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και επρόκειτο αρχικά να παρουσιαστεί στο Ηρώδειο. Ωστόσο το Υπουργείο Προεδρίας Κυβερνήσεως αρνήθηκε να το παραχωρήσει, με αποτέλεσμα ο Ελύτης και ο Θεοδωράκης να αποσύρουν το έργο, το οποίο παρουσιάστηκε τελικά στις 19 Οκτωβρίου στο κινηματοθέατρο Rex.

Για το βραβείο Νόμπελ

Το 1979, στις 10 Δεκεμβρίου, η Σουηδική Ακαδημία τον τιμά με τον Νόμπελ Λογοτεχνίας.
Η Ακαδημία του απένειμε το Νόμπελ για “την ποίηση του, που με φόντο την ελληνική παράδοση, με αισθηματοποιημένη δύναμη και πνευματική οξύνοια ζωντανεύει τον αγώνα του σύγχρονου ανθρώπου για ελευθερία και δημιουργία”.
Ο Ελύτης παρέστη στην καθιερωμένη τελετή απονομής του βραβείου στις 10 Δεκεμβρίου του 1979, παραλαμβάνοντάς το από τον βασιλιά Κάρολο Γουστάβο και γνωρίζοντας παγκόσμια δημοσιότητα. Τον επόμενο χρόνο κατέθεσε το χρυσό μετάλλιο και τα διπλώματα του βραβείου στο Μουσείο Μπενάκη.

Στην ομιλία του παραλαμβάνοντας το βραβείο είχε πει ανάμεσα σε άλλα:
Τότε όμως η Ποίηση; Τι αντιπροσωπεύει μέσα σε μια τέτοια κοινωνία; Απαντώ: τον μόνο χώρο όπου η δύναμη του αριθμού δεν έχει πέραση. Και ακριβώς, η εφετινή απόφασή σας να τιμήσετε στο πρόσωπό μου την ποίηση μιας μικρής χώρας δείχνει σε πόσο αρμονική ανταπόκριση βρίσκεστε με την χαριστική αντίληψη της τέχνης, την αντίληψη ότι η τέχνη είναι η μόνη εναπομένουσα πολέμιος της ισχύος που κατήντησε να έχει στους καιρούς μας η ποσοτική αποτίμηση των αξιών.

Πέθανε στις 18 Μαρτίου του 1996 από ανακοπή καρδιάς στην Αθήνα.

Αποφθέγματα

Βαρύς ο κόσμος να τον ζήσεις,όμως για λίγη περηφάνια το άξιζε.

Εάν αποσυνθέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις.

Μέσα στη θλίψη της απέραντης μετριότητας, που μας πνίγει από παντού, παρηγοριέμαι ότι κάπου, σε κάποιο καμαράκι, κάποιοι πεισματάρηδες αγωνίζονται να εξουδετερώσουν τη φθορά.Πάντα πάντα περνάς τη φωτιά για να φτάσεις τη λάμψη.

Το παν είναι η ρότα σου κόντρα στην κοινωνία ετούτη.

Κι έναν πόντο πιο ψηλά να πάτε, άνθρωποι, ευχαριστώ θα σας πει ο Θεός.

Η Λύπη ομορφαίνει επειδή της μοιάζουμε.

 

Το Μονόγραμμα διαβάζει ο Μίκης Θεοδωράκης και η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου,τελευταία σύντροφος του Οδυσσέα Ελύτη σε μουσική adagio

....Είναι νωρίς ακόμη μες στον κόσμο αυτόν, μ' ακούς

Δεν έχουν εξημερωθεί τα τέρατα, μ' ακούς

Το χαμένο μου αίμα και το μυτερό, μ' ακούς

Μαχαίρι

Σαν κριάρι που τρέχει μες στους ουρανούς

Και των άστρων τους κλώνους τσακίζει, μ' ακούς

Είμ' εγώ, μ' ακούς

Σ' αγαπώ, μ'ακούς

Σε κρατώ και σε πάω και σου φορώ

Το λευκό νυφικό της Οφηλίας, μ' ακούς

Που μ' αφήνεις, που πας και ποιος, μ' ακούς....

 

Πηγές:wikipedia.org,gnomikologikon.gr,gazzeta.gr