Ένας κόσμος χωρίς ΝΑΤΟ?

Οι προβλέψεις για μια επικείμενη κατάρρευση του ΝΑΤΟ υπάρχουν εδώ και αιώνες ... Για αυτό τον λόγο, τον Ιούλιο του 2018, στα νέα κεντρικά γραφεία του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες, οι ηγέτες των 29 κρατών μελών συναντήθηκαν για να καταγράψουν ένα νέο δρόμο για τη Συμμαχία για τα επόμενα χρόνια.

Πριν από περίπου δεκαπέντε χρόνια, όταν ο πόλεμος του Ιράκ χώρισε τους συμμάχους του ΝΑΤΟ και ορισμένοι μιλούσαν μάλιστα για το τέλος της Ατλαντικής Συμμαχίας, ξεκίνησαν οι προβλέψεις για μια επικείμενη κατάρρευση του ΝΑΤΟ.
Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση αγωνίζεται με πολυάριθμες κρίσεις, από το "Brexit" μέχρι τον εκκολαπτόμενο εθνικισμό. Μορφές όπως το G-7 δεν φαίνεται πλέον να δημιουργούν την αίσθηση της κοινής ηγεσίας για παγκόσμια ζητήματα, μιας αίσθησης που τα δυτικά κράτη έχουν επιδιώξει να δημιουργήσουν και να διασφαλίσουν για πολύ καιρό καθώς η αφήγηση για την «κατάρρευση της Δύσης» φαίνεται να κερδίζει όλο και περισσότερο κοινό.
Πως θα ήταν ένας κόσμος χωρίς το ΝΑΤΟ? Είναι ένα ενδιαφέρον ερώτημα, διότι ένα τέτοιο πείραμα θα μπορούσε να συμβάλλει σε μια εντονότερη εστίαση σε αυτό που θα διακυβευόταν: το τέλος του ΝΑΤΟ θα σήμαινε κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή μείωση ή εξαφάνιση γραφειοκρατίας στις Βρυξέλλες. Θα σήμαινε ουσιαστικά το τέλος μιας θεσμοποιημένης πολιτικής και στρατιωτικής σύνδεσης μεταξύ Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής και ως αποτέλεσμα, οι πολιτικές και στρατιωτικές συνέπειες μιας τέτοιας εξέλιξης θα ήταν πολλαπλές και επικίνδυνες.
Το τέλος της συλλογικής άμυνας
Η διάλυση της Ατλαντικής Συμμαχίας θα σήμαινε το τέλος της διατλαντικής συλλογικής άμυνας όπου αυτό σημαίνει ότι η Ευρώπη θα έπρεπε να εξασφαλίσει την ασφάλειά της χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Για ορισμένους που έχουν από καιρό αναζητήσει την ανεξαρτητοποίηση της Ευρώπης από τις Ηνωμένες Πολιτείες, μια τέτοια προοπτική ίσως μοιάζει με όνειρο. Για αυτούς, αντίθετα, που εξακολουθούν να βλέπουν τη Ατλαντική Συμμαχία ως ένα μοναδικό και απαραίτητο επίτευγμα, θα έμοιαζε με εφιάλτη.
Η οικοδόμηση μιας καθαρά ευρωπαϊκής άμυνας θα ήταν ικανή να συντρίψει τους Ευρωπαίους πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά. Η προσπάθεια αποζημίωσης, έστω και μερικώς, της αναχώρησης των Ηνωμένων Πολιτειών από ευρωπαϊκό έδαφος θα σήμαινε δραματικές αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες και ριζική αναθεώρηση των ευρωπαϊκών διαδικασιών ανάπτυξης και προμήθειας όπλων. Ουσιαστικά, θα απαιτούσε μια πραγματική ευρωπαϊκή πολιτική ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης μιας συναίνεσης για ένα ευρωπαϊκό πυρηνικό αποτρεπτικό πρόγραμμα. Με άλλα λόγια, η εξαφάνιση του ΝΑΤΟ θα απαιτούσε μια περαιτέρω εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και όλα αυτά σε μια εποχή που πολλά κράτη ζητούν λιγότερη Ευρώπη και όχι περισσότερη.
Η αύξηση ισχύος της Ρωσίας στην Ευρώπη
Από μια άλλη σκοπιά, το τέλος του ΝΑΤΟ θα ήταν ικανό να αυξήσει δραματικά τη θέση και την επιρροή της Ρωσίας στην ευρωπαϊκή χερσόνησο καθώς ο πειρασμός και οι ευκαιρίες για τη Ρωσία να διαιρέσει ή να εκφοβίσει τους ευρωπαίους γείτονές της θα μπορούσε να αυξηθεί κατακόρυφα. Έχει ειπωθεί ότι η συνεχιζόμενη ύπαρξη του ΝΑΤΟ δημιουργεί ένα πρόβλημα για τη Ρωσία. Αυτό μπορεί να είναι αλήθεια, αλλά η εξαφάνιση της Συμμαχίας θα δημιουργούσε σίγουρα ένα πρόβλημα για την Ευρώπη: χωρίς την προστατευτική ομπρέλα του ΝΑΤΟ, η Ευρώπη δεν θα μπορούσε να έχει την αυτοπεποίθηση που απαιτείται για μια συνεκτική και εποικοδομητική σχέση ισορροπίας με την Ευρασιατική εξουσία καθώς ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες ίσως αναζητούσαν τις δικές τους συμφωνίες με τη Μόσχα. Επιπλέον, για πολλές χώρες του μετασοβιετικού χώρου που θέλησαν να επιδείξουν την ανεξαρτησία τους από τη Ρωσία μέσω των σχέσεων τους με το ΝΑΤΟ, το τέλος ενός αμερικανικού ρόλου ασφάλειας στην Ευρώπη θα ήταν μια στρατηγική καταστροφή. Το νέο «μετα-αμερικανικό» ισοζύγιο ισχύος στην Ευρασία θα τους καταδίκαζε να παραμείνουν μόνιμα στη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας.
Μείωση της στρατιωτικής συνεργασίας
Το τέλος του ΝΑΤΟ θα στερούσε, επίσης, στους Ευρωπαίους και στους Βορειοαμερικανούς από ένα σημαντικό πλαίσιο νομιμότητας για τη χρήση στρατιωτικής δύναμης. Χωρίς το ευρύτερο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, δεν θα ήταν δυνατό να μπορέσει να δημιουργηθεί μια πολιτική και στρατιωτική συνοχή και συνεργασία που απαιτείται για επικίνδυνες και μακροπρόθεσμες αποστολές σταθεροποίησης, όπως για παράδειγμα οι αποστολές στο Αφγανιστάν. Βέβαια, οι ad hoc στρατιωτικές επιχειρήσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Καναδά και των ευρωπαϊκών χωρών θα ήταν ακόμα εφικτές - αλλά η εξαφάνιση των κοινών αμυντικών σχεδιασμών και πρακτικών ασκήσεων του ΝΑΤΟ θα είχε ως αποτέλεσμα τη συνεχή μείωση της στρατιωτικής αποτελεσματικότητας τους. Χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες ως στρατιωτικό κέντρο βάρους, τα ευρωπαϊκά στρατιωτικά πρότυπα πιθανότατα να υποχωρούσαν προς ένα χαμηλότερο επίπεδο καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι περισσότεροι πρώην σύμμαχοί τους θα έχαναν την ικανότητά τους να συνεργάζονται αρμονικά στρατιωτικά.
Η περιφερειοποίηση της ασφάλειας
Εάν το ΝΑΤΟ παύσει να υπάρχει, θα ενθαρρύνει αναπόφευκτα την περιφερειοποίηση της ασφάλειας. Χωρίς τη Συμμαχία ως στρατηγικό πλαίσιο για τη γεφύρωση διαφορετικών περιφερειακών συμφερόντων ασφαλείας, οι χώρες της νότιας Ευρώπης είναι πιο πιθανό να τείνουν να επικεντρώνονται περισσότερο στη Μέση Ανατολή, ενώ οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης περισσότερο στη Ρωσία. Ωστόσο, χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες ως “ραχοκοκαλιά” ασφαλείας, κανένας από αυτούς τους σχηματισμούς δεν θα έχει επαρκή πολιτική συνοχή και στρατιωτική δύναμη για να ασκήσει μόνιμη επιρροή στις αντίστοιχες περιφέρειες ενδιαφέροντος και το αποτέλεσμα θα ήταν μια περαιτέρω αποδυνάμωση της Ευρώπης ως στρατηγικού παράγοντα. Με λίγα λόγια, εάν το μοναδικό δίκτυο συνεργασιών του ΝΑΤΟ με δεκάδες χώρες από όλο τον κόσμο εξαφανιστεί, θα αναγκάσει την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική να υποχωρήσουν σε μια σειρά περίπλοκων διμερών σχέσεων οδηγώντας έτσι σε ένα ακόμη περισσότερο χαοτικό πολυπολικό σύστημα.
Ευρύτερες επιπτώσεις για τους Συμμάχους και τους εταίρους
Το τέλος της Συμμαχίας θα αποτελούσε επίσης τεράστια πρόκληση για τους Συμμάχους όπως είναι ο Καναδάς ή η Τουρκία, καθώς προς το παρόν δεν έχουν την ευκαιρία να οργανώσουν τους δεσμούς τους με την Ευρώπη μέσω της προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση για παράδειγμα. Θα δημιουργούσε ακόμη και ένα σημαντικό δίλημμα για χώρες εκτός του ΝΑΤΟ όπως είναι η Φινλανδία και η Σουηδία. Δεδομένου ότι η πολιτική που εφαρμόζουν, της μη στρατιωτικής ευθυγράμμισης, καθίσταται εφικτή από τον συνεχιζόμενο αμερικανικό ρόλο στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, η διάλυση της Συμμαχίας θα σήμαινε τον τερματισμό αυτού του μοναδικού ρόλου και θα άλλαζε σημαντικά το στρατηγικό περιβάλλον αυτών των χωρών. Τέλος, χωρίς την προοπτική της ένταξης νέων χωρών στο ΝΑΤΟ, η Δύση θα μπορούσε να χάσει επίσης μεγάλο μέρος της επιρροής της στις διαδικασίες μεταρρύθμισης στις υποψήφιες χώρες από τη νοτιοανατολική Ευρώπη στον Καύκασο.
Μια κακή συμφωνία
Και τι γίνεται με τη διατλαντική κατανομή των βαρών? Το τέλος του ΝΑΤΟ δεν θα εξασφάλιζε τουλάχιστον ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες τελικά θα απαλλαγούν από ένα "άδικο" οικονομικό και στρατιωτικό βάρος? Μετά βίας. Ο αμυντικός προϋπολογισμός των Ηνωμένων Πολιτειών αντικατοπτρίζει τις στρατιωτικές δαπάνες μιας παγκόσμιας δύναμης. Συνεπώς, υπερβαίνει το ΝΑΤΟ, το οποίο με τις υψηλότερες εκτιμήσεις δεν αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 15% των συνολικών αμυντικών δαπανών των Ηνωμένων Πολιτειών. Κατά συνέπεια, η διάλυση του ΝΑΤΟ θα μεταφραζόταν σε σχετικά μικρές αποταμιεύσεις για τις Ηνωμένες Πολιτείες, όμως η Ουάσιγκτον θα έχανε τους Συμμάχους, τις στρατιωτικές βάσεις και την πολιτική συνεργασία που καθορίστηκαν μέσω των πολυμερών διαβουλεύσεων στο πλαίσιο της Συμμαχίας. Οι γεωπολιτικοί νικητές θα ήταν η Κίνα, η Ρωσία και όλοι όσοι, χρησιμοποιώντας τη σαφή έκκληση της ανάγκης να οικοδομήσουν έναν “πολυπολικό σύστημα”, επιδιώκουν να αποδυναμώσουν τον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών στην προάσπιση της διεθνούς τάξης και ασφάλειας.
Εν ολίγοις, για όλους τους παραπάνω λόγους, ένας κόσμος χωρίς το ΝΑΤΟ θα αποτελούσε μια κακή συμφωνία για τις Ηνωμένες Πολιτείες, τους Συμμάχους τους και τους εταίρους στην Ευρώπη αλλά και πέρα από αυτήν.

 

Rate this item
(1 Vote)
Last modified on Thursday, 20 September 2018 09:29
© 2018 Web Artistic All Rights Reserved. Designed By Web Artistic